Riħ Isfel (is-silta)

Toni Sant jaqra silta mill-ktieb Riħ Isfel, għall-bejgħ mill-ħwienet kollha tal-kotba minn nhar il-Ġimgħa.

Jekk ma tistax tiftaħ il-YouTube kklikkja hawn biex tniżżel l-mp3.

Għal nhar il-Ġimgħa.

-

Riħ Isfel (il-klipp)

Stejjer, laqmijiet u ritratti

Tiskanta kif kultant, bla ħsieb, tgħaqqad bosta trufijiet ta' storja li ma tkunx qed tfittex.

Ħelu wisq ir-ritratt tax-xellug. Dawk huma l-Gemini 5, il-prekursur tal-grupp The Tramps, li l-istorja tiegħu ntemmet ġimgħa ilu bil-mewt ta' Dumink. Ħdejh hemm ritratt ta' l-istess post kif kien jidher illum wara nofsinhar, meta sieħbi Joe mar ħadlu ritratt.

Ir-ritratt tal-Gemini 5 inġibed għall-bidu tas-snin sittin ftit 'l isfel mill-Ġnien tad-Dawwara, fit-triq li mir-Rabat twasslek Ta' Kerċem. Il-karozza żdingata li l-Gemini 5 telgħu fuqha kienet, sa ftit qabel, it-Taxi 42 ta' Mejnik.

Fix-xellug nett jidher Vince Cassar ta' Maripawl u ħdejh hemm Toni Gauci tat-Tuletta, li kien iħobb ikanta l-makkjetti ta' Fredu Spiteri. Imbagħad hemm Dumink u warajh Joe tad-Dudu. Isfel, bil-flokk abjad u b'ħarsa niffieda tipo James Dean, hemm Joe Cassar ta' Snejter. Kienu qed jippożaw għal ftit ritratti li Dumink xtaq li jidhru fuq l-MTV (Malta Television Service) bħala reklam tal-grupp. Il-fotografu, x'aktarx, kien George Vella tal-Vella Photo Studio, li kien ukoll speċi ta' manager tal-Gemini 5. Biex dak li naf inkun għidtu, iżjed tard, ta' Maripawl ħalla l-grupp u floku daħal Nenu Grech taċ-Ċajċ, li llum huwa veterinarju.

Għal bidu, Dumink u sħabu kienu jagħmlu l-provi f'garaxx fit-Triq ta' Wara s-Sur, qrib tal-Merguli, ir-Rabat. Imbagħad żarmaw minn hemm u bdew jiltaqgħu f'kamra fl-Oratorju Don Bosco fi Pjazza Santu Wistin.

Il-Gemini 5 ma kenux weħidhom dik il-ħabta. Avolja 'Għawdex żgħir', 'kulħadd ġewwa', 'bil-lejl toqtol u tidfen' u bl-affarijiet l-oħra kollha li jgħidu fuqna. Kien hemm gruppi oħra, fosthom il-Joy Boys, magħmul mill-kantant Joe Borg l-Għasfura, illum mejjet, Ġamri Ħaxwex - it-tnejn mit-Triq ta' l-Għajn (il-mod l-Għawdxin jirreferu għall-Fontana), Leli Mejlak, tal-Piku, min-Nadur u drummer mir-Rabat.

Grupp ieħor jikkompeti għall-popolarità kien il-Hajds - grupp imwaqqaf fix-Xewkija u magħmul kollu min-nies tar-raħal, fosthom id-drummer Charlie ċ-Ċikkarell.

Imbagħad kien hemm l-Action, il-grupp ta' Karmenu Portelli, li kellu jagħmel karriera bħala drummer mat-Tramps. L-Action ħareġ min-Nadur. Kien hemm il-kantant u kitarrista Mike Portelli ta' Xkejfa, Alfred Portelli Susanu fuq keyboards, John Galea ta' Snejter fuq bass guitar u, ovvjament, Karmenu.

Dawn il-beat groups kollha kienu jdoqqu l-iżjed fi swali ta' l-iskejjel, bħal dawk tax-Xewkija, is-Sannat, in-Nadur u r-Rabat. Imbagħad, fis-sebgħinijiet, beda jinbena t-teatru ta' l-opra Aurora li, bħal kalamita, ġibed il-beat groups kollha lejh. L-Aurora under construction serva bħala post eċċellenti għal giggs u kunċerti żgħar li dawn il-gruppi kienu jagħtu b'mod regolari. L-uniku problema li kien hemm kien it-trab - peress li l-bini kien għadu qed jinbena. Jingħad li mhux l-ewwel darba li bid-daħna tat-trab ma kontx tkun tista' tara min qed ikanta.

X'iżjed? Insejt ir-Rubber Souls... grupp li għadu jdoqq sal-lum - għalkemm illum bidel ismu u jissejjaħ Loose Ends. Jekk tasal wasla san-Nadur fil-jiem tal-Karnival issib il-Loose Ends fuq trakk ipparkjat quddiem il-każin tal-futbol. Wisq probabbli ssibhom idoqqu xi ħaġa tal-Pink Floyd jew ta' CCR. Il-Loose Ends huwa l-grupp tan-Nadur, b'Charlie l-Bajda bħala leader.

U nsejt ukoll il-Fredstones - grupp magħmul minn bosta Fredijiet li ltaqgħu tard fis-snin sittin. Kien hemm Alfred Rapa (li llum emigrat, imma li ftit tas-snin ilu mar Malta u ħa sehem fil-Festival Kanzunetta għall-Ewropa b'Eternal Love), Fredu l-Qagħqa, Fredu Susanu u xi Fredu ieħor.

U x'sar minnha dik il-karozza li l-Gemini 5 telgħu fuqha għar-ritratt?

Il-karozza kienet tiġbed ħafna interess, speċjalment minn ħafna namrati li kienu jkunu qed jippassiġġaw minn dawk l-inħawi - fi triqthom lejn il-Lunzjata - u jieqfu joħolmu li xi darba jiżżewġu u jkollhom waħda bħalha, imma f'kondizzjoni aħjar. Dan, per eżempju, huwa sieħbi Joe Zammit flimkien ma' Rose, Gloria, Cecile u Antonia - 41 sena ilu.

Rose hi t-tfajla li hemm ħdejn Joe fuq is-seat ta' quddiem. Illejla Joe u Rose ċċelebraw il-35 anniversarju tat-tieġ tagħhom.

Il-karozza ma tħallietx hemm. Xi ħadd għaraf li karozza bħal dik dnub titħalla mormija. U llum il-karozza hi ta' Toni l-Gross minn Santa Luċija. Dan ġabha ġdida u jużaha f'okkażjonijiet speċjali.

Araw ftit x'differenza. Din hi kif tidher illum it-Taxi 42 ta' Mejnik.

(Ħajr mill-qalb lil Toni Camilleri mill-Fontana li għaddieli r-ritratt tal-Gemini 5, lil Carmel Agius mix-Xagħra ta' l-għajnuna kollha tiegħu, lil Joe Zammit u lil Karmenu Portelli tat-tagħrif)

Inti Djamant

Ħadtha drawwa li meta mmur house party għand xi ħadd li jkolli ftit tal-kunfidenza miegħu - nieħu Xemx - wieħed mill-ftit CDs ta' gruppi Maltin li tellajt miegħi sen'ilu. U malli jkun kważi wasal il-ħin li missieri, f'Għawdex, joħroġ il-klieb qabel imur għax-xogħol u x'ħin fil-party min kellu f'moħħu li jgħabbi jkun għabba u l-oħrajn marru band'oħra, indaħħal is-CD u ndoqq Xemx. U tidħol ħelu ħelu - qisu xejn - anke jekk tinfilsaha bejn xi tnejn bħal Wonderful Tonight u I'd Love You to Want Me. U issa l-klikka bħal donnha dratha u tkun tistenniha. U anke x-xufftejn ta' min Malta bilkemm jaf fejn hi arahom jiċċaqilqu bil-lajma kollha mat-tielet jew ir-raba' darba li Dumink jgħidilhom Iva lilek irrid...

L-aħħar li daqqejniha kien f'nofs Lulju - l-aħħar house party qabel il-vaganzi - f'appartament sbejjaħ f'Chaussee de Louvain, żewġ passi 'l isfel mill-Mirano, it-teatru mibdul f'diskoteka. Kont naf li Dumink ma tantx kien tajjeb u bħal xtaqt li seta' jittawwal minn x'imkien, imqar għal nitfa, biex jara dik il-ġgajta żgħażagħ minn kull naħa ta' l-Ewropa jiżfnu ma' leħnu fil-qalba ta' Brussell.

The Tramps bdew idoqqu fis-sittinijiet wara li sfaxxaw il-Gemini 5. Kien hemm Dumink, il-moħħ wara l-grupp, Joe Cassar, li wara kellu jagħmel karriera jdoqq id-diski antiki fuq il-Calypso u kull ftit ħin jistaqsi tiftakarha din, inti?!, wieħed kitarrista Ingliż jismu Chris, li miet żgħir, u d-drummer Mario Ruggier, magħruf bħala Rugger. Imbagħad kien hemm ħafna ċaqliq. L-Ingliż telaq lura lejn pajjiżu u floku daħal Lino Vella (ta' Musa); dan ta' l-aħħar telaq lejn il-Kanada ftit wara u ħadlu postu Spiru Sillato; u Mario Ruggier emigra fl-1974 u floku daħal Karmenu Portelli. U b'dan il-line-up il-ġdid it-Tramps irrekordjaw Xemx, ftit ġimgħat qabel bdew l-ewwel tour tagħhom fil-Kanada. Hawn ħadu u taw pjaċir u sentejn wara reġgħu għamluha. Imbagħad waqfu New York u fl-1981 niżlu l-Awstralja.

The Tramps dehru l-aħħar idoqqu flimkien f'Diċembru li għadda meta, bħal m'għamlu għal iżjed minn għoxrin sena, daqqew fuq trakk fit-toroq tar-Rabat... idoqqu u jiġbru l-flus għall-karità.

X'imkien rajt ritratt tat-Tramps idoqqu fuq il-plattina tal-Funtana tat-Tritoni f'dik il-lejla meta tfakkar il-ħames anniversarju ta' Malta Repubblika... lejla li t-tritoni ma jinsewha qatt!

Dumink ħalliena ftit tal-ħin ilu u miegħu tintemm l-istorja tal-grupp Għawdxi The Tramps... għax kif qalli d-drummer Karmenu - no Dominic no Tramps.

Kondoljanzi lill-familja ta' Dumink, lil sieħbi Richard u taptipa fuq spallet dak li fadal mit-Tramps.

(Dumink, Joe Zammit u ħu Dumink, Alfred Grech, ikantaw fl-Oratorju Don Bosco f'nofs is-snin sittin, waqt waħda mill-iljieli Serata Sabato Sera. Il-grupp kien jismu The Rosebells u kien jinkludi wkoll lil Joe Bezzina li f'dan ir-ritratt ma jidhirx).