Riħ Isfel (is-silta)

Toni Sant jaqra silta mill-ktieb Riħ Isfel, għall-bejgħ mill-ħwienet kollha tal-kotba minn nhar il-Ġimgħa.

Jekk ma tistax tiftaħ il-YouTube kklikkja hawn biex tniżżel l-mp3.

Għal nhar il-Ġimgħa.

-

Riħ Isfel (il-klipp)

Bajd tal-majasawri

Il-Gybexi għandu l-boċċi qishom bajd tal-majasawri. Kbar. Tqal. U żgur jieħu ħsiebhom (jew teħodlu ħsiebhom Anita) għax ileqqu wisq. Malli dħalt fl-appartament tiegħu u rahomli - rajt fihom ir-rifless ta' wiċċi.

Għand il-Gybexi kien hemm ukoll David, li f'għajnejh ma stajtx ma ninnotax kilba kbira biex jilgħab ftit bil-boċċi ta' Gybexi. Imma fl-appartament ta' Gybexi ma stajniex nilagħbu kif ġieb u laħaq. Għax ma tistax tilgħab bil-boċċi ta' Gybexi bla ma tiskomoda lill-ġirien u tifqa' l-parquet. U allura morna taħt is-siġar fil-Park Josaphat.

Billi kienet nieżla x-xita, il-park kien vojt u l-ħamrija kienet imxarba u stajna nċafalsu b'ċertu gost. Is-siġar kienu mimlija għasafar iħarsu lejna. U meta raw lil Gybexi joħroġ il-boċċi bdew iroddu s-slaleb. L-għasafar nisa ħmaru u l-irġiel ordnaw liż-żgħar biex jidħlu fis fil-bejta u jorqdu jew almenu jgħattu għajnejhom. L-għasafar fuq is-siġar tal-lemin ma felħux aktar u xenglu tnejn rashom u taru 'l bogħod, 'il bogħod.

Ħadd ma kien familjari mal-boċċi ta' Gybexi daqs Gybexi nnifsu. Mgħarraq l'hu - jaf kif għandu jaqbadhom u jaf kif għandu jwaddabhom. U beda jirbaħ waħda għal waħda. David ma ħeliex wisq ħin biex iffamiljarizza ruħu mal-boċċi ta' Gybexi.

U meta David rebaħ l-ewwel rebħa u ġera ġirja taħt is-siġar tipo dan - werwer kemm għasafar kien hemm - li ma damux ma xerrdu l-aħbar mal-parks kollha ta' Brussell li fil-Park Josaphat, dak il-ħin, kien hemm l-imġienen.

U meta rajthom jirbħu u jifirħu, bdejt inħoss ftit tad-diqa. Ridt nirbaħ. Imqar darba. Imma donnu l-pala t'idi l-leminija ma' kenitx qed iddur sew mal-boċċi ta' Gybexi.

U fl-aħħar ħareġ raġġ xemx u ndunajt li this is it. U rbaħt! U xtaqt kieku nieqfu hemm għax (bħal AS) nemmen li sabiħ tirtira rebbieħ. Imma l-oħrajn riedu jkomplu. U komplew jirbħu. U fl-aħħar qtajtha: "Ara, ejja nagħmlu l-aħħar logħba. Min jirbaħ din - ikun iċ-champion taċ-champions." U qablu.

U balleċċ - ħareġ raġġ xemx ieħor li waqa' ħelu ħelu fuq il-boċċa li kelli f'idi u rbaħt. U kif!

U kien hemm min ried jiżra' d-dubji.

U bħal dejjem, meta tirbaħ rebħa konvinċenti jkun hemm min jinħaraq u jinfexx fil-misħuta vjolenza.

Diabolus

Tgħajjatx miegħi, ma, imma nhar is-Sibt iltqajt max-xitan.

Tiftakar, darba, kont ġejt mill-iskola u staqsejtek xi tkun dik il-logħba stramba li fiha tista' tagħmel kuntatt ma' l-ispirti u forsi anke max-xitan? U int kont għidtli li dik logħba perikoluża ħafna li tħawwadlek rasek u ma tħallikx torqod bil-lejl? Minn dak inhar ilha t-tentazzjoni li nitkellem ma' l-ispirti, ma. U dan il-wijkend iltqajt max-xitan.

Kont naf li jekk nidħol f'dik id-dar se nsibu hemm. Għax min daħal qabli sabu.

Iltqajt miegħu, ma! U mhux ikrah daqskemm jgħidu. Anzi, minn xi daqqiet, jaf anke jkun ħelu. Bħalna jfittex dak li l-iżjed jagħtih gost. U m'għandux kwiet, ma. Imma x-xitan ħażin - ħażin ħafna - imma mhux tort tiegħu sa l-aħħar. Donnu ma jistax ikun mod ieħor. Għax jekk ix-xitan isir tajjeb - jinqaleb kollox ta' taħt fuq, le?

Xtaqt nistaqsieh ħafna affarijiet, ma. Xtaqt nistaqsieh, per eżempju, kif kien iħossu fit-triade ma' Gabriel u Mikiel; jekk fl-infern hemmx iżjed nisa jew irġiel; jekk jistax jirrakkontali l-ġlieda li ġġieldu l-anġli tiegħu kontra dawk ta' Mikiel u kif x'ħin tilfu l-battalja kellhom joħorġu mill-ġenna umiljati. Xtaqt insir naf jekk ir-rebbieħa garawlhomx skoss bajd waqt li kienu ħerġin mill-ġenna u jekk jafx kif l-ebda anġlu ieħor, minn dawk li ħallew warajhom fil-ġenna, ma tħajjar jorganizza rivolta oħra. U xtaqt niskopri iżjed x'ġara sew fil-Ġnien ta' l-Eden għax ma ddoqqlix li Adam kien involut. U xtaqt inkun naf, qabel tkeċċa mill-ġenna, x'pożizzjoni kien jokkupa. Jekk kienx fil-kori tas-Serafini jew taċ-Ċerubini jew f'xi kor ieħor. U xtaqt inkun naf x'kienet ir-raġuni l-għala qabad ma' Ġobb b'dak il-mod u jekk hux beżgħan li jinħaraq fil-Lag tan-Nar u jsir irmied, kif bassar Eżekjel. U anke xtaqt nara jekk jaħsibx li qed jintqalu ħafna ħmerijiet fil-lekċers tal-Personification of Evil offruti fl-Università ta' Malta. U kelli anke xi mistoqsijiet dwar Patri Elija.

Imma ma ried iwieġeb xejn, ma. F'ħin minnhom donnu tħawwad bil-mistoqsijiet u qabad ma' xagħri. U għajnejh imtlew bil-qilla u weħlu ma' tiegħi. U ma' kull ċaqliqa t'għajnejh, bdew jiċċaqilqu tiegħi. Bżajt, ma. U girifni girfa f'nofs dahri! U meta kont se noħroġ, ma, ma riedx jaf. Ridni nibqa' miegħu f'dik id-dar. Imma jien ma ridtx nibqa' max-xitan. Ridt noħroġ u iżjed ma nipprova noħroġ iżjed jagħfasni bi dwiefer kbar u ppuntati. U d-demm kien se jixpakka, ma. U bdejt inħoss rasi ddur bija. Xtaqt li ma dħalt xejn f’dik id-dar bin-numru 22. Xtaqt li bqajt barra, nixrob landa Koka fuq il-bankina. Imma issa kien tard wisq. Għax jekk tilgħab man-nar tinħaraq tista'.

U f'ħin minnhom qbadtu f'idi lix-xitan, ma. U ġibduli ritratt u mill-ewwel immansa. U bilġri ħriġt mid-dar u ma rġajtx lura.

(Jien u Xitan - il-qattus ta' Jacques. Ritratt miġbud waqt wijkend ħelu fil-Gran Dukat. Ħajr speċjali lil sid ix-xitan ta' l-akkoljenza u l-ġentilezza.)

Et Iustitia Omnibus

Mhux sew tieħu pjaċir bid-deni ta' ħaddieħor. Imma dalgħodu, fis-sodda, ixxalajt. Ftakart f'dawk it-tfal li kellhom iqumu fid-dlam, jilbsu l-uniformi kiesħa u skomda u b'demgħa f'għajnejhom għal sajf ħelu li miet ħesrem, imorru l-iskola.

Geġwiġija ta' tfal jgħajtu u jwerżqu. It-tali kollu eċitat li reġgħet fetħitlu l-iskola u malli jarak tiskanta fil-grawnd jiġi jtaptaplek. U jkollok aptit tilwilu għonqu.

L-assembly. It-talba tal-bidu. L-ewwel messaġġ tas-Surmast - un piccolo assaggio tal-messaġġ uffiċjali li jkun se jagħti iżjed tard wara l-quddiesa fis-sala.

Il-ġirja lejn il-klassi biex kulħadd jieħu l-post li l-iżjed jogħġbu. U, ngħid għalija, kont inkun lest noqtol biex nieħu s-siġġu ta' l-aħħar ringiela, fil-kantuniera. U mill-Form 1 sal-Form 4 ħadtu. Fl-aħħar ħadhuli George s-Sisu, li wara snin ta' osservazzjoni - għaraf kemm hu sew li kultant tkun skjerat f'kantuniera. Imma mas-Sisu kont ningalaha u konna nnegozjajna ftehim - fi spirtu ta' rieda tajba - u bdejna nalternaw.

L-ewwel jum ta' l-iskola. Wieħed mill-iżjed jiem koroh fil-ħajja ta' tfal normali. Jum ta' dardir stramb. Jum li fih tgħir għal ommok li se tibqa' d-dar ma' l-Ariel u d-Dash. U tixxennaq li tista' tqatta' jum taħsel il-ħwejjeġ, tonxor, taqla', titni u tgħaddi.

Jum ta' uġigħ ta' ras. Jum li fih is-surmast jgħolli leħnu biex taparsi jbeżżgħek u mbagħad jgħid ċajta sfurzata biex, bħal speċi, jagħtik x'tifhem li hu normali. U l-għalliema jidħlu fil-klassi qishom telgħin it-Tabor. Il-pitazzi (li aħna konna ngħidulhom skritti); il-covers sofor, ħomor, blu, ħodor jew kannella; il-labels u t-time-tables; il-kotba; il-canteen bl-art tgħallek u b'umdità adatta għat-tkabbir tal-faqqiegħ; id-desk imġiddma - b'elf u ħames mitt chewing gum imwaħħla magħha - tant li trid toqgħod b'seba' għajnejn li ma tmurx tmiss il-qalziet mad-desk għax l-ebd'Alla ma jaqalgħek minnha.

U tibda tirreġistra l-laqmijiet ta' l-għalliema għax se tkun qed tużahom kontinwament fid-disa' xhur ta' wara... Ġuda, l-iSpider, Shakespeare, iż-Żibru, il-Qallgħani, is-Six Inches, iż-Żejża Roża, is-Suldat, il-Beaver, il-Qallut, il-Vass, id-Dardira, is-Seba' Sagramenti, Dun Lewż, Don Camillo, il-Bulldog, ix-Xebba, il-Mamma, Humpty Dumpty, Super Mario, Hitler, Fnieku, Rambo, il-Pumpkin, iċ-Cheetah (u ċ-Cheetah Banana li daħlet floku meta rtira), il-Pissiperla... kull laqam jiġbor fih l-essenzjal, dak li jagħmel it-tali dak li verament hu... laqmijiet li l-analiżi semjotika tagħhom xi tnejn bħal Eco jew Barthes jikluha bil-ħobż.

U wara jumejn kont tibda tippjana f'liema ġranet tista' taġġorna ftit kmieni. Jekk l-aħħar lezzjoni tkun PE - allura eċċellenti. Jekk ta' qabilha tkun Religion - allura eċċezzjonali. U ħarba mill-iskola kienet tagħtik sodisfazzjon enormi. Tibda tfittex it-toqob fil-fence tal-grawnd. Imbagħad tintebaħ li l-biċċa m'hemmx għalfejn tagħmilha tidher daqstant illegali. U tispiċċa toħroġ mill-bieb prinċipali - minn quddiem l-uffiċċju tas-surmast - qisu xej'. Qisek ħiereġ fis-sagħtejn u nofs. U int u ħiereġ ġieli tiltaqa' ma' l-għalliema deħlin lura mill-brejk. U qalbek ttaqtaq li se jwaqqfuk u jistaqsuk fejn sejjer jew għandekx permess.

U meta l-ħarba mill-bieb prinċipali ma tkunx possibbli, allura tmur fl-uffiċċju tas-surmast. Ma niflaħx. Se nċempel id-dar ħalli tiġi ommi għalija. U s-surmast jgħidlek ċempel ċempel u tgħolli r-receiver u tiddalja 000 000 u waqt li s-sinjorina fuq in-naħa l-oħra tgħidlek li the number you have dialed does not exist, terħi lsienek:

Hello ma. Iva - naħseb reġa' telgħali. Eħe, brejk bħalissa. Se nkun quddiem l-iskola. Ok. Iddumx għax vera stordut. Bye.

Għax ikollok biżżejjed sens f'moħħok biex ma taqlax lil ommok mid-dar.

U toħroġ, taparsi qed tistennihom jiġu għalik, imma wara ftit titlaq pass pass lejn in-Nadur u xi qalb tajba dejjem issib li taqtgħek pass.

U dalgħodu, fid-disgħa neqsin kwart, meta ftakart li llum bdiet l-iskola - tbissimt u qalbi mtliet b'ferħ stramb, li għadni nħoss s'issa. Għax meta kont żgħir kont dejjem nittama li titla' x-xemx fuq jum bħal dan - li fih tiftaħ l-iskola u jien nibqa' fis-sodda.

U l-jum wasal u nħoss li miegħi, illum, saret ġustizzja.

(Ritratti mill-isbaħ ta' Patrick Bardyn, fotografu minn Brussell, li żar il-Liċeo Ninu Cremona fir-Rabat, Għawdex, ftit tax-xhur ilu)